D of t? De regels voor werkwoordspelling op een rij

In dit artikel

1. D of t in de tegenwoordige tijd
2. Word jij of wordt jij?
3. Verleden tijd en voltooid deelwoord: ’t kofschip
4. De lastigste gevallen: verbrand of verbrandt
5. Een snelle check voor je werkmail

D of t in de tegenwoordige tijd

In de tegenwoordige tijd schrijf je na ik alleen de stam, en na jij, u, hij, zij en het de stam plus een t. De stam vind je door -en van het hele werkwoord af te halen: werken geeft werk, worden geeft word, vinden geeft vind. Daarna is het rekenwerk: ik word, jij wordt, hij wordt. Eindigt de stam al op een d, dan komt de t er gewoon achter, ook al hoor je hem niet. Zo krijg je woorden als wordt, vindt en antwoordt, met dt aan het eind. Eindigt de stam op een t, zoals bij zetten (stam zet), dan schrijf je geen tweede t: hij zet.

Word jij of wordt jij?

Hier gaat het in werkmails het vaakst mis. Staat jij of je achter het werkwoord, dan valt de t weg: Word jij ook uitgenodigd? en Vind je dit een goed plan? Staat jij ervoor, dan blijft de t staan: Jij wordt ook uitgenodigd. Die uitzondering geldt alleen voor jij en je. Na u en hij houd je de t altijd, ook als ze achter het werkwoord staan: Wordt u al geholpen? en Vindt hij het goed? Een veelgemaakte fout in klantmails is word u al geholpen, zonder t, omdat het lijkt op word jij.

Twijfel je, vervang het werkwoord dan door lopen. Je zegt loop jij, dus schrijf je word jij. Je zegt loopt u, dus schrijf je wordt u. Bij lopen hoor je de t wel, en precies die t neem je over.

Verleden tijd en voltooid deelwoord: ’t kofschip

Bij de verleden tijd en het voltooid deelwoord van regelmatige werkwoorden kies je met ’t kofschip tussen een t en een d. Eindigt de stam op t, k, f, s, ch of p, dan krijgt de verleden tijd -te en het voltooid deelwoord een t: werken geeft werkte en gewerkt, missen geeft miste en gemist. Bij alle andere letters schrijf je -de en een d: leren geeft leerde en geleerd, bellen geeft belde en gebeld. Sommige mensen onthouden de letters als soft ketchup, waarin ook de c en de x zitten van leenwoorden als faxen. Let op werkwoorden waarvan de stam anders klinkt dan het hele werkwoord. Je kijkt dan naar de letter in het hele werkwoord: verhuizen geeft verhuisde en verhuisd, leven geeft leefde en geleefd, omdat de z en de v niet in ’t kofschip zitten.

De lastigste gevallen: verbrand of verbrandt

Bij werkwoorden met een stam op d of t komen de twee regels samen, en daar ontstaan de meeste fouten. Het voltooid deelwoord van verbranden is verbrand: de stam eindigt al op een d, en een tweede d schrijf je nooit. In de tegenwoordige tijd komt er bij hij wel een t achter: Hij verbrandt de oude papieren. Hetzelfde geldt voor beantwoorden. Ik heb je mail beantwoord is een voltooid deelwoord zonder t, Zij beantwoordt de vragen morgen is de tegenwoordige tijd met dt. Werkwoorden die beginnen met be-, ver-, ont- of her- krijgen in het voltooid deelwoord geen ge- ervoor, waardoor dat deelwoord precies op de ik-vorm lijkt. Een bekend voorbeeld met dezelfde twijfel is gebeurt of gebeurd.

Een snelle check voor je werkmail

Je hoeft niet bij elke zin alle regels af te lopen. Bij een twijfelgeval stel je jezelf twee vragen. Staat er een hulpwerkwoord als heb, is of wordt in de zin en staat het werkwoord achteraan, dan gaat het om een voltooid deelwoord en beslist ’t kofschip. Zo niet, dan zoek je het onderwerp en vervang je het werkwoord door lopen: hoor je een t, dan schrijf je die ook. Lees een belangrijke mail daarnaast één keer langzaam terug voordat je op verzenden drukt. De meeste d- en t-fouten ontstaan onder tijdsdruk, en bij rustig teruglezen zie je ze meestal vanzelf. Spellingcontrole helpt, maar mist fouten als word en wordt, omdat beide vormen bestaande woorden zijn.